జీవితాన్ని మార్చుకోవాలా? లేక మన భ్రమల నుండి మేల్కొనాలా? | Life Transformation Psychology

 

జీవితాన్ని ఎలా మార్చుకోవాలి? ఇతరులను ఎలా అంచనా వేయాలి? 

మనం ఎలా ఉంటే ఎదుటివారు కూడా అలాగే కనిపిస్తారా?

ఈ ప్రశ్నలు పైకి చాలా అమాయకంగా, జ్ఞానం కోసం అన్వేషిస్తున్నట్లుగా అనిపిస్తాయి. కానీ, ఈ ప్రశ్నలను చాలా నిశితంగా, ఏమాత్రం మొహమాటం లేకుండా విశ్లేషిస్తే, వీటి వెనుక దాగిన ఒక భయంకరమైన నిజం బయటపడుతుంది. ఇదంతా నీ Ego తనను తాను సురక్షితంగా ఉంచుకోవడానికి ఆడుతున్న ఒక అద్భుతమైన Mind game. ఒక మనిషి ఎప్పుడైతే "నేను ఎదుటివారిని అంచనా వేయాలి" అని అనుకుంటాడో, ఆ క్షణంలోనే అతడు తన అభద్రతాభావాన్ని (Insecurity) ప్రపంచానికి చాటి చెబుతున్నాడు అని అర్థం.

సమాజంలో ఏ ఒక్కరు మాట్లాడని, ఎవరికీ జీర్ణం కాని ఒక పచ్చి నిజాన్ని ఈ రోజు మాట్లాడుకుందాం. దీన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే, నీ మెదడులో పాతుకుపోయిన Conditioning ని, సమాజం నీకు నూరిపోసిన చెత్తని కాసేపు పక్కన పెట్టాలి.

ప్రపంచం ఒక ఖాళీ Canvas - రంగులు నీవే!

"మనల్ని బట్టి ఇతరులను చూస్తామా?" అనే ప్రశ్నకు సమాధానం ఒక చిన్న పదం: ఖచ్చితంగా.

నీకు బయట కనిపించే ప్రపంచం, బయట కనిపించే మనుషులు, వారి ప్రవర్తన... ఇవేవీ వాస్తవాలు కావు. అవన్నీ నీ అంతర్గత మానసిక స్థితికి అద్దాలు (Mirrors) మాత్రమే. నీ లోపల ఏముందో, నీకు బయట అదే కనిపిస్తుంది. నీ కళ్లకు ఉన్న రంగు అద్దాలను బట్టి ప్రపంచం ఆ రంగులో కనిపిస్తుందే తప్ప, ప్రపంచానికి స్వతహాగా ఏ రంగు లేదు. ఈ సైకలాజికల్ ఫినామినన్ (Psychological phenomenon) నే 'Projection' అంటారు.

దీన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి చరిత్రలో, పురాణాల్లో దాగి ఉన్న ఒక అద్భుతమైన Psychological experiment గురించి మాట్లాడుకుందాం. ఇది కేవలం ఒక కథ కాదు, మానవ నైజం (Human behavior) మీద జరిగిన ఒక లోతైన విశ్లేషణ.

మహాభారతంలో ఒక సంఘటన ఉంది. ఒకసారి కృష్ణుడు ధర్మరాజును పిలిచి, "ఈ ప్రపంచం మొత్తం తిరిగి, ఏ ఒక్క మంచి లక్షణం లేని, పూర్తిగా చెడ్డవాడు అనుకునే ఒక వ్యక్తిని నా దగ్గరకు తీసుకురా" అని పంపిస్తాడు. ఆ తరువాత దుర్యోధనుడిని పిలిచి, "నువ్వు ప్రపంచం మొత్తం తిరిగి, ఏ ఒక్క చెడ్డ లక్షణం లేని, సంపూర్ణమైన మంచివాడిని వెతికి తీసుకురా" అని పంపిస్తాడు.

నెలలు గడిచాయి. ఇద్దరూ ఒట్టి చేతులతో తిరిగి వచ్చారు.

• ధర్మరాజు ఇలా అన్నాడు: "కృష్ణా, నేను ఎవరిని కలిసినా వారిలో ఏదో ఒక మంచి లక్షణం కనిపిస్తూనే ఉంది. పూర్తిగా చెడ్డవాడు అనే వాడు ఈ సృష్టిలో నాకు దొరకలేదు."
• దుర్యోధనుడు ఇలా అన్నాడు: "నేను ఎంత వెతికినా ప్రతి ఒక్కరిలోనూ ఏదో ఒక స్వార్థం, లోపం కనిపిస్తూనే ఉంది. పూర్తిగా మంచివాడు అనేవాడు ఎక్కడా లేడు."

ఇక్కడ లాజిక్ (Logic) ని అప్లై చేయండి. ప్రపంచం ఒక్కటే. అందులోని మనుషులు ఒక్కటే. కానీ ఇద్దరికీ రెండు భిన్నమైన ప్రపంచాలు ఎలా కనిపించాయి?

ఎందుకంటే దుర్యోధనుడి లోపల అహంకారం, స్వార్థం, కుట్ర ఉన్నాయి. అతని Software అలా డిజైన్ చేయబడింది. కాబట్టి అతనికి ఎదుటివారిలో అవే లక్షణాలు కనిపించాయి. ఎదుటివారిలో మంచి ఉన్నా, అతని Brain దాన్ని Process చేయలేకపోయింది. మరోవైపు ధర్మరాజు లోపల నిజాయితీ, దయ ఉన్నాయి. కాబట్టి అతనికి అందరిలో అవే కనిపించాయి.

అంటే అర్థం ఏమిటి? నువ్వు ఇతరులను అంచనా వేస్తున్నావు (Judging others) అని నువ్వు అనుకుంటున్నావు, కానీ నిజానికి నువ్వు నిన్ను నువ్వే బయటపెట్టుకుంటున్నావు. నీ లోపల మోసం చేయాలనే ఆలోచన ఉంటే, ప్రపంచంలో అందరూ నిన్ను మోసం చేస్తారేమో అని భయపడతావు. ప్రతి ఒక్కరినీ అనుమానిస్తావు. నీ లోపల కామం (Lust) ఉంటే, ప్రతి వ్యక్తినీ ఆ కోణంలోనే చూస్తావు. నువ్వు ఎదుటివ్యక్తి గురించి చెప్పే అభిప్రాయం, వారి క్యారెక్టర్ (Character) సర్టిఫికెట్ కాదు, అది నీ మైండ్ (Mind) తాలూకు స్కానింగ్ రిపోర్ట్ (Scanning report).

ఇతరులను 'అంచనా' వేయాలనే వ్యాధి

నువ్వు ఎదుటివారిని ఎందుకు అంచనా (Judge) వేయాలి అనుకుంటున్నావు? ఈ ప్రశ్న నిన్ను నువ్వు అడగడానికి చాలా భయపడతావు. ఎందుకంటే సమాధానం నీ Ego ని దెబ్బతీస్తుంది.

మనం ఇతరులను అంచనా వేసేది వారి గురించి తెలుసుకోవడానికి కాదు, మన అస్తిత్వాన్ని (Existence) కాపాడుకోవడానికి. ఇది ఆదిమ మానవుడి కాలం నాటి Survival instinct. అడవిలో ఒక జంతువు ఎదురైనప్పుడు, అది ప్రమాదకరమైనదా కాదా అని మెదడు ఒక సెకనులో లెక్కలు వేస్తుంది. అది ప్రాణరక్షణ కోసం. కానీ ఇప్పుడు మనం అడవిలో లేము, కాంక్రీట్ జంగిల్ లో ఉన్నాము. అయినా సరే, నీ పాతకాలపు Software ఇంకా అలాగే రన్ అవుతోంది.

నువ్వు ఒక వ్యక్తిని చూడగానే వాడి బట్టలు, వాడి మాటతీరు, వాడి హోదా చూసి ఒక అంచనాకు వస్తావు. ఎందుకు?

• ఆధిపత్యం (Superiority): వాడిలో ఏదైనా లోపం వెతికితే, నువ్వు వాడికంటే గొప్పవాడివి అనే ఒక Fake satisfaction నీకు దొరుకుతుంది.
• భయం (Fear): వాడు నీకంటే తెలివైనవాడు లేదా బలవంతుడు అయితే, వాడి వల్ల నీకు ఏమైనా ముప్పు ఉందేమో అని నీ Insecurity నిన్ను అప్రమత్తం చేస్తుంది.

అంటే నువ్వు ఇతరులను చూస్తున్నది వాళ్లని వాళ్లుగా కాదు, "నాకు వీడి వల్ల లాభం ఉందా? లేదా నష్టం ఉందా?" అనే నీ స్వార్థపు కొలబద్దతో. ఈ కొలబద్దను పట్టుకుని జీవితాంతం మనుషుల్ని కొలుస్తూ కూర్చుంటే, నీకు మనుషులు అర్థం కారు, కేవలం నీ భయాలు, నీ ఆశలు మాత్రమే నీకు ఎదురవుతాయి.

ఎదుటివారిని అంచనా వేయడం ఆపేయ్. వారిని కేవలం గమనించు (Observe). తీర్పులు (Judgements) ఇవ్వడం ఆపితేనే, అసలు నిజం (Reality) ఏమిటో కళ్లకు కడుతుంది.

'మార్పు' అనే అతిపెద్ద వ్యాపారం (The Business of Self-Improvement)

ఇక నీ మొదటి ప్రశ్నకు వద్దాం. "నా జీవితాన్ని ఎలా మార్చుకోవాలి?"

ఇది ఈ శతాబ్దపు అతిపెద్ద Scam. మార్కెట్లో దొరికే Self-help పుస్తకాలు, మోటివేషనల్ స్పీకర్లు (Motivational speakers) అంతా బతికేది ఈ ఒకే ఒక్క భ్రమ మీద.

ముందు నిన్ను నువ్వు ఒక కఠినమైన ప్రశ్న వేసుకో: జీవితాన్ని మార్చాలి అనుకుంటున్న ఆ 'నేను' (The "I") ఎవరు?

నీకు ఒక పేరు ఉంది, ఒక మతం ఉంది, ఒక కులం ఉంది, కొన్ని ఇష్టాయిష్టాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ నీవి అని నువ్వు అనుకుంటున్నావు. కానీ నిజంగా ఇవి నీవేనా? లేదు. ఇవన్నీ సమాజం, నీ తల్లిదండ్రులు, స్కూల్, సినిమాలు నీ మెదడులోకి ఎక్కించిన ప్రోగ్రామింగ్ (Programming). నీ ఆలోచనలు నీవి కావు, నీ కోరికలు నీవి కావు. పక్కింటి వాడికి కారు ఉంటే, నీకు కారు కావాలి అనే కోరిక పుడుతుంది. అది నీ కోరిక కాదు, సమాజం సృష్టించిన ఒత్తిడి (Peer pressure).

ఇప్పుడు విచిత్రం ఏమిటంటే, ఈ సమాజం చేత సృష్టించబడిన 'నువ్వు' (Conditioned Self), మళ్లీ అదే సమాజం దృష్టిలో గొప్పగా బతకడం కోసం తనను తాను మార్చుకోవాలి అనుకుంటుంది. ఇది ఒక Illusion. ఒక జైలులో ఉన్న ఖైదీ, తన సెల్ (Cell) గోడలకు మంచి రంగులు వేసుకుని, "నా జీవితం మారిపోయింది" అని సంబరపడటం లాంటిది ఇది. నువ్వు సెల్ ని ఎంత అలంకరించుకున్నా, నువ్వు ఇంకా జైలులోనే ఉన్నావు.

నువ్వు మార్చుకోవాల్సింది నీ అలవాట్లను లేదా నీ దినచర్యను కాదు. నువ్వు మేల్కొనాల్సింది (Awakening) నీ అసలు ఉనికి పట్ల.

మార్పు ఎందుకు రాదు?

ఎందుకంటే నువ్వు 'ఫలితం' (Result) మీద ఫోకస్ చేస్తున్నావు తప్ప, 'మూలం' (Root cause) మీద కాదు. నువ్వు కోపంగా ఉన్నావు అనుకో. "నేను కోపాన్ని తగ్గించుకోవాలి" అని పైపైన మందులు వేసుకుంటావు. కానీ ఆ కోపం ఎక్కడి నుండి పుడుతోంది? నీ Ego హర్ట్ అవ్వడం వల్లనా? నీ ఆశలు నెరవేరకపోవడం వల్లనా? ఆ మూలాన్ని ప్రశ్నించడానికి నువ్వు భయపడతావు. ఎందుకంటే ఆ మూలాన్ని ప్రశ్నిస్తే, అక్కడ నీ అజ్ఞానం బయటపడుతుంది.

అపోహలను ఛేదించడం (Shattering the Illusions)

మనం ఎప్పుడూ ఒక భ్రమలో బతుకుతాము: "రేపు నా జీవితం బాగుంటుంది. నేను ఈ ఫలానా లక్ష్యాన్ని చేరుకుంటే నేను సంతోషంగా ఉంటాను."

ఇది Time అనే కాన్సెప్ట్ (Concept) తో Ego ఆడుతున్న మాయాజాలం. 'రేపు' అనేది ఎప్పుడూ రాదు. మార్పు అనేది భవిష్యత్తులో జరిగే ప్రక్రియ కాదు, అది ఈ క్షణంలో జరిగే అవగాహన (Realization).

నువ్వు నిజంగా జీవితాన్ని మార్చుకోవాలి అనుకుంటే, ముందు 'మార్చుకోవాలి' అనే యావను వదిలేయ్. నువ్వు ఎక్కడ ఉన్నావో, ఎలా ఉన్నావో, ఎంత చెత్తగా ఉన్నావో, ఎంత స్వార్థంతో నిండి ఉన్నావో... ముందు దాన్ని ఏమాత్రం దాచకుండా, నీకు నువ్వు అంగీకరించు (Accept it ruthlessly).

మనమందరం వేసుకున్న ముసుగులు (Masks) తీసేస్తే, లోపల ఉన్నది ఒక భయపడే చిన్న పిల్లాడు లేదా ఒక అభద్రతతో కూడిన జంతువు. సమాజం నేర్పిన సంస్కారం (Culture) అనే ముసుగు కింద మనం మన అసలు నైజాన్ని దాచిపెట్టాము.

ఒక సమస్యను పరిష్కరించాలి అంటే, ముందు ఆ సమస్యను స్పష్టంగా చూడాలి. కానీ మనం దాన్ని చూడము. దానికి అందమైన పేర్లు పెడతాము. మన స్వార్థానికి "ప్రేమ" అని పేరు పెడతాము. మన పిరికితనానికి "జాగ్రత్త" అని పేరు పెడతాము. మన అహంకారానికి "ఆత్మగౌరవం" అని పేరు పెడతాము. ఈ లేబుల్స్ (Labels) ఉన్నంత కాలం అసలు నిజం నీకు అర్థం కాదు.

అసలు పరిష్కారం ఏమిటి? (The Brutal Solution)

నేను నీకు 10 Steps టు Success లాంటి చెత్త ఫార్ములాలు చెప్పను. ఎందుకంటే అవన్నీ పనికిమాలిన పనులు. వాస్తవం చాలా కఠినంగా ఉంటుంది.

1. Self-Observation (నిన్ను నువ్వు గమనించుకోవడం):

నువ్వు ఇతరులను అంచనా వేయడం ఆపి, నిన్ను నువ్వు అంచనా వేసుకోవడం మొదలుపెట్టు. నువ్వు ఎందుకు కోపపడుతున్నావు? నువ్వు ఎందుకు ఒకరిని చూసి అసూయ పడుతున్నావు? నీ ప్రతి ఆలోచన వెనుక ఉన్న అసలు ఉద్దేశ్యం (Hidden motive) ఏమిటి? నిన్ను నువ్వు ఒక సైంటిస్ట్ (Scientist) లా, ఏమాత్రం ఎమోషనల్ అటాచ్‌మెంట్ (Emotional attachment) లేకుండా విశ్లేషించుకో.

2. Stop the Projection (నీ చెత్తను ఇతరుల మీద రుద్దడం ఆపు):

ఎవరో ఒకరు తప్పు చేశారని నువ్వు అనుకున్నప్పుడు, "నాలో కూడా ఈ లక్షణం ఉందా?" అని ప్రశ్నించుకో. నీకు ప్రపంచంలో జరిగే మోసాలు మాత్రమే కనిపిస్తున్నాయి అంటే, నీ మెదడు ఆ Frequency కి ట్యూన్ (Tune) అయి ఉంది అని గ్రహించు. అద్దంలో మచ్చ ఉంటే, నీ ముఖాన్ని తుడుచుకోవడం కాదు, ముందు అద్దాన్ని శుభ్రం చేసుకో.

3. Kill the Ideal 'You' (ఆదర్శవంతమైన 'నీ' భ్రమను చంపేయ్):

"నేను ఇలా ఉండాలి, అలా ఉండాలి" అనే భ్రమల నుండి బయటకు రా. అవి సమాజం సృష్టించిన కొలమానాలు (Metrics). నువ్వు వాస్తవంలో ఎలా ఉన్నావో దాన్ని పూర్తిగా అవగాహన చేసుకో. చీకటిని చీకటిగా చూడగలిగిన వాడే వెలుగు వైపు అడుగు వేస్తాడు.

జీవితం అంటే నువ్వు అనుకుంటున్నట్లుగా ఎదో సాధించడం లేదా సమాజం ముందు ఒక గొప్ప వ్యక్తిగా నిలబడటం కాదు. జీవితం అంటే నీ చుట్టూ, నీ లోపల అల్లబడిన ఈ మాయాజాలాన్ని (Illusion) ఛేదించి, అసలు సత్యాన్ని (Ultimate reality) చూడటం.

ఇతరులను అంచనా వేయడం మానేసి, వాళ్లను వాళ్లుగా వదిలేయ్. వారు కూడా నీలాగే Conditioning లో చిక్కుకున్న ఖైదీలు మాత్రమే అని గ్రహించు. అప్పుడు నీకు వారి మీద కోపం రాదు, జాలి వస్తుంది.

నిన్ను నువ్వు మార్చుకోవాలి అనే తపనను పక్కన పెట్టి, నిన్ను నువ్వు "అర్థం చేసుకోవడం" మొదలుపెట్టు. ఎందుకంటే సంపూర్ణమైన అవగాహన (Complete awareness) వచ్చిన మరుక్షణం, నువ్వు ఏదీ మార్చాల్సిన అవసరం ఉండదు. ఏది ఉండాలో అది ఉంటుంది, ఏది రాలిపోవాలో అది రాలిపోతుంది. దానికి నువ్వు చేసే ప్రయత్నం ఏమీ లేదు.

నిజం ఎప్పుడూ చేదుగానే ఉంటుంది, కానీ అది మాత్రమే నిన్ను విముక్తుడిని (Liberated) చేస్తుంది. మిగతాదంతా కేవలం ఒక భ్రమ. సత్యాన్ని స్వీకరించే దమ్ము ఉంటే ఈ మార్గంలో నడువు, లేదంటే మళ్లీ అదే గుడ్డి ప్రపంచంలో, పాత జీవితాన్ని బతుకుతూ నీ Ego కి ఆహారం పెట్టుకో. చాయిస్ నీదే!

-PRATIKULA VEDAM