బానిసత్వానికి నువ్వు పెట్టుకున్న ముద్దుపేరు "బాధ్యత".

1. దొంగే పోలీసుగా మారిన వింత: నీకు అన్నీ తెలుసు, అయినా నువ్వు బానిసవే!

ప్రతిరోజూ ఉదయం లేవగానే నీకు తెలుసు, నువ్వు చేస్తున్న ఉద్యోగం నీకు ఇష్టం లేదని. నీకు తెలుసు, సమాజం కోసం నువ్వు వేసుకుంటున్న ముసుగు నిన్ను ఊపిరాడకుండా చేస్తోందని. నీకు ఏది Right, ఏది Wrong అని స్పష్టంగా తెలుసు. నీ దగ్గర degrees ఉన్నాయి, internet లో బోలెడు information ఉంది, philosophical quotes చదువుతావు. అయినా సరే, నువ్వు ఎందుకు భయపడుతున్నావు? ఎందుకు పక్కవాడి validation కోసం కుక్కలా ఎదురుచూస్తున్నావు? ఇదే ప్రశ్న అడిగితే, నువ్వు చెప్పే సమాధానం: "తెలుసుకానీ ఆచరించలేకపోతున్నాను అండీ" లేదా "సమాజం ఒప్పుకోదు కదా".

ఎంత అద్భుతమైన అబద్ధం! ఎంత అందమైన ఆత్మవంచన!

ఒక చిన్న ఉదాహరణ చూద్దాం. ఒక medical నిపుణురాలు వచ్చి, నీకు Anesthesia గురించి మొత్తం chemical equations తో సహా వివరించి, "ఇది ఎక్కువ ఇస్తే నువ్వు చచ్చిపోతావు" అని చెప్పింది అనుకుందాం. నీకు ఆ జ్ఞానం పూర్తిగా అర్థమైంది. కానీ, నీ తల వెనుక ఒకడు తుపాకీ గురిపెట్టి, "నువ్వు Anesthesia తీసుకోకపోతే, నేను నిన్ను ఇప్పుడే కాల్చి చంపేస్తాను" అని బెదిరిస్తే నువ్వు ఏం చేస్తావు?

నిజాన్ని నమ్ముతావా? ప్రాణాన్ని కాపాడుకుంటావా? కచ్చితంగా ప్రాణాన్నే కాపాడుకుంటావు. ఆ తుపాకీ పట్టుకున్న వాడికి లొంగిపోయి, ఆ Anesthesia తీసుకుంటావు.

ఇప్పుడు నీ జీవితంలోకి రా. నీకు నిజం ఏంటో తెలుసు. కానీ నువ్వు దాన్ని ఆచరించడం లేదు. ఎందుకంటే, నీ తల మీద ఎవరో తుపాకీ పెట్టారు. వాడెవడు? వాడు అక్కడ ఉండడానికి నువ్వు ఎందుకు అనుమతించావు? అసలు ఈ నాటకంలో "నువ్వు" ఎవరు?

నువ్వు ఒక నకిలీ అస్తిత్వాన్ని మోస్తున్న "అహంకారం" వి. Ego కి సొంతంగా ప్రాణం లేదు. దానికి existence లేదు. అందుకే అది ఎప్పుడూ చావు భయంతో వణుకుతూ ఉంటుంది. ఏదైనా micro-loss (పరువు పోవడం, తక్కువ అంచనా వేయబడటం, rejection) జరిగితే, అది తన చావుగా భావిస్తుంది.

జ్ఞానం వినడానికి చాలా బాగుంటుంది. వివేకానందుడు, సోక్రటీస్, గీత... ఇవన్నీ వినడానికి అద్భుతంగా ఉంటాయి. బుద్ధి కూడా అంగీకరిస్తుంది. కానీ, ఆ జ్ఞానాన్ని ఆచరిస్తే, నీ నకిలీ identity ఎక్కడ కూలిపోతుందో అని నీ వెనుక తుపాకీ పట్టుకుని ఒక బందిపోటు నిలబడి ఉన్నాడు. వాడి పేరు: స్వార్థం.

2. బేరం (The Trade): నీ Consent లేకుండా నీ తల మీద తుపాకీ ఎవరు పెట్టగలరు?

నీ తల మీద ఎవడో తుపాకీ పెడితే, వాడిని నువ్వు ఎందుకు భరిస్తున్నావు? నువ్వు వాడిని ఒక్క దెబ్బతో విదిలించి కొట్టగలవు కదా? ఎందుకు కొట్టడం లేదు?

ఎందుకంటే, అక్కడ ఒక రహస్యమైన Trade Deal నడుస్తోంది.

Ego కి సొంతంగా బలం లేదు. దానికి Identity కావాలి. "నేను ఫలానా వాడి కొడుకుని", "నేను ఫలానా company లో employee ని", "నేను ఈ కులానికి చెందిన వాడిని" అని ముద్రలు కావాలి. ఈ ముద్రలను నీకు ఇచ్చేది ఎవరు? ఆ తుపాకీ పట్టుకున్న బందిపోటు! (వాడే ఈ సమాజం, బంధువులు, వ్యవస్థ).

నువ్వు వాడితో ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నావు:

"రేయ్ సమాజమా! నువ్వు నా స్వేచ్ఛను తీసుకో. నా సత్యాన్ని తొక్కేయ్. నా originality ని నాశనం చెయ్. కానీ దయచేసి నాకు ఒక పేరు ఇవ్వు. నా సుఖ సౌకర్యాలు తీర్చు. నాకు నాలుగు డబ్బులు ఇవ్వు. నన్ను నలుగురిలో గొప్పవాడిగా గుర్తించు. దానికి బదులుగా నా తలకాయను నీకు అప్పగిస్తాను. నువ్వు చెప్పినట్లే నడుచుకుంటాను."

ఇది నీ Consent! ఎవరూ నిన్ను బలవంతం చేయడం లేదు. నువ్వు ఒక victim వి కాదు. నువ్వు అమ్ముడుపోయిన ఒక వ్యాపారివి. నీ స్వేచ్ఛ కంటే, నీకు లభించే validation, అప్పుడప్పుడు దొరికే సుఖాలే నీకు ఎక్కువ అయ్యాయి.

అందుకే నువ్వు జ్ఞానాన్ని అంగీకరించలేవు. ఎందుకంటే జ్ఞానాన్ని నిజంగా అర్థం చేసుకుంటే, ముందు ఆ తుపాకీ పట్టుకున్న వాడిని తరిమికొట్టాలి. వాడిని తరిమికొడితే వాడు ఏమంటాడు? "నీ identity ని లాక్కుంటాను" అంటాడు. లాక్కోనీ! అది ఎలాగూ నకిలీదే కదా? పనికిమాలిన ఆ ముసుగును వాడు పీకేస్తే నీకేంటి నష్టం? పోయేది బానిస సంకెళ్లు మాత్రమే.

కానీ నీకు ఆ సంకెళ్లు అంటేనే ఇష్టం. ఎందుకంటే అవి బంగారంతో చేయబడ్డాయి.

3. "కలుపుకుపోవడం" అనే ముద్దుపేరు వెనుక ఉన్న కుళ్ళు (The Hypocrisy of Family & Society)

"అంతా బాగానే ఉందండీ, కానీ career విషయంలో, పెళ్లి విషయంలో మాకు స్వేచ్ఛ లేదు. తల్లిదండ్రులను, కుటుంబాన్ని కలుపుకుపోవాలి కదా? వాళ్ళను బాధపెట్టలేము కదా?" ఇది middle-class trap లో పడిన ప్రతి పిరికివాడు చెప్పే daily dialogue. ఇది ఒక Socratic Elenchus లాగా విడదీసి చూద్దాం.

"కలుపుకుపోవడం" అంటే ఏమిటి? మూటగట్టి భుజాన వేసుకోవడమా? లేదు. "వారి కోరికలను గౌరవించడం" అంటావు. వాళ్ళ నిర్ణయానికి "అనుమతి" అడగడం అంటావు.

నువ్వు దేనికి భయపడుతున్నావో నిజాయితీగా చెప్పు. తల్లిదండ్రుల మీద అంతులేని ప్రేమ ఉండి భయపడుతున్నావా? కాదు. వృద్ధాశ్రమాలు ఎందుకు నిండిపోతున్నాయి? ప్రేమ ఉంటే అవి ఎందుకు ఉంటాయి? నీకు భయం ఎక్కడ ఉందంటే, వాళ్ళ మాట వినకపోతే నీకు రావలసిన పిత్రార్జితం రాదేమో అని. నీకు వాళ్ళు ఇచ్చే emotional/financial security దొరకదేమో అని.

తల్లిదండ్రులు నిరక్షరాస్యులు, నిరుపేదలు అయి ఉండి, నువ్వు నెలకు లక్షలు సంపాదిస్తూ ఉంటే... అప్పుడు అడుగుతావా వాళ్ళ అనుమతి? అప్పుడు అంటావా "కలుపుకుపోవాలి" అని? అనవు! ఎందుకంటే అక్కడ నీకు లాభం లేదు.

ఇది ప్రేమ కాదు. ఇది స్వార్థం.

మరి నిజమైన ప్రేమ అంటే ఏమిటి? నీ స్వేచ్ఛను అడ్డుకునేవాడు, నిన్ను బానిసగా చూడాలనుకునేవాడు మానసిక రోగి. విముక్తి అనేది మనిషి సహజ స్వభావం. స్వేచ్ఛకు వ్యతిరేకంగా ఉండేవాడు ఒక వ్యాధి లాంటివాడు.

నువ్వు ఒక Doctor వి అనుకో. నీ దగ్గరికి ఒక patient వస్తే, వాడికి చికిత్స చేస్తావా? లేక వాడిని "కలుపుకుపోవాలి" అని వాడు అడిగినట్లు poison ఇస్తావా? రోగికి గుండె ఆపరేషన్ అవసరమైతే, వాడు "నాకు భయం, నాకు జస్ట్ ఒక పారాసెటమాల్ ఇవ్వు చాలు" అంటే నువ్వు ఇస్తావా? ఇస్తే నువ్వు వ్యాపారివి, Doctor వి కాదు.

నీ కుటుంబం లేదా సమాజం నీ స్వేచ్ఛను అడ్డుకుంటున్నప్పుడు వాళ్ళు రోగులు. రోగి దగ్గర అనుమతి అడగకూడదు, రోగికి చికిత్స చేయాలి! నీ స్వేచ్ఛతో నువ్వు వాళ్ళకి చికిత్స చేయాలి. అది కుదరకపోతే వాళ్ళకు దూరంగా వెళ్ళిపోవాలి. అంతే కానీ వాళ్ళతో పాటు నువ్వు కూడా రోగిగా మారిపోయి "మేము కలుపుకుపోతున్నాము" అని నీ పిరికితనానికి ఒక పవిత్రమైన పేరు పెట్టుకోకు.

ముక్తి పొందిన వాడు, తనతో పాటు తన కుటుంబాన్ని కూడా ముక్తులను చేస్తాడు. అంతే కానీ, "నువ్వు బానిసగా ఉన్నావు కాబట్టి, నీకోసం నేను కూడా బానిసగా మారిపోతాను" అనేది ప్రేమ కాదు. అది పిరికివాళ్ళ ఉమ్మడి ఆత్మహత్య.

4. భావజాలం అనే చేతికర్ర (The Parasite of Ideologies)

మనిషికి ఎందుకంత కోపం? Religion, Caste, కులం, మతం, ఇజాలు (Marxism, Capitalism, Feminism etc.) పేరుతో ఎందుకు కొట్టుకు చస్తున్నారు?

I am X. ఇక్కడ X అనేది కులం కావచ్చు, మతం కావచ్చు, ఒక ideology కావచ్చు. ఒకవేళ ఆ X ని పీకేస్తే నువ్వు ఏమవుతావు? నీకు existence ఉందా? లేదు. "I am" అనేది కుప్పకూలిపోతుంది.

నీ బుర్రలో సరుకు లేదు. నీకంటూ ఒక స్వయం ప్రకాశం లేదు. నువ్వు ఒక శూన్యం. ఆ శూన్యాన్ని భరించలేక, నువ్వు "భావజాలం" అనే ఒక కుంటి గుర్రాన్ని ఎక్కావు. కుడి కాలు మడిచిపెట్టి, ఒక చేతికర్ర పట్టుకుని నడుస్తున్నావు. ఎవడైనా వచ్చి ఆ కర్ర లాక్కుంటే, నువ్వు ఎక్కడ పడిపోతావో అన్న వణుకు. ఆ వణుకే "కోపం" గా మారుతుంది.

రెండు ideologies ఎప్పటికీ ఒకటి కాలేవు. నీ ideology మాత్రమే నగ్న సత్యం అని నువ్వు నమ్మితే, పక్కవాడి ideology కచ్చితంగా False అవ్వాలి. నీది బ్రతకాలి అంటే, వాడిది చావాలి. ఇదొక zero-sum game.

Ideology కి బానిసైన వాడు ఒక రాక్షసుడు. వాడు తన నమ్మకం కోసం పక్కవాడి అస్తిత్వాన్ని నేరంగా పరిగణిస్తాడు. వాడి దృష్టిలో, తనను తప్పుబట్టే ప్రతి వాడు చావాల్సిందే. ఇది నిజమైన మనిషి లక్షణం కాదు. నిజమైన సత్యం ఏ ideology లోనో దొరకదు. సత్యం సిద్ధాంతం కాదు. సత్యం అంటే నిన్ను నువ్వు బట్టబయలు చేసి చూసుకోవడం. నీలో దాగున్న ఆ కుళ్ళును, ఆ స్వార్థాన్ని, ఆ భయాన్ని ఎటువంటి ముసుగు లేకుండా అద్దంలో చూసుకోవడం.

5. "Effortless" జీవితం అనేది ఒక పెద్ద భ్రమ (The Myth of Continuous Peace)

చాలామంది అడుగుతారు, "నేను ఒకసారి నన్ను నేను అర్థం చేసుకున్నాను. ఇక జీవితాంతం నాకు ఈ బాధలు ఉండవు కదా? నేను ఏ పని చేయకపోయినా, నాకు అన్నీ జరిగిపోతాయి కదా?" అని.

ఇది ఇంకొక ఆత్మవంచన దరిద్రం.

నువ్వు ఎంత జ్ఞానివి అయినా సరే, నువ్వు గౌతమ బుద్ధుడివి అయినా సరే... నీకు ముక్కు ఉంటుంది, మోకాలు ఉంటుంది, శరీరం ఉంటుంది. ఈ Ego, ఈ psychological error అనేది నీ భౌతిక శరీర నిర్మాణంలోంచి పుడుతుంది. ఎవడైనా నీ నెత్తి మీద సుత్తితో కొడితే నీ జ్ఞానం, నీ ego అన్నీ ఏమవుతాయి? మాయం అవుతాయి. నువ్వు ఆల్కహాల్ తాగితే నీ "I am" ఊగిపోతుంది.

అంటే నీ ఈ నకిలీ అహంకారానికి నీ Biology కి లింక్ ఉంది. శరీరం ఉన్నంత వరకు అహంకారం ఎప్పుడూ కాపు కాస్తూనే ఉంటుంది. నువ్వు 500 సరైన నిర్ణయాలు తీసుకున్నా సరే, 501వ నిర్ణయం దగ్గర జారిపోయే అవకాశం ఎప్పుడూ ఉంటుంది.

కాబట్టి, Effortless అనేది లేదు. జీవితం ఒక నిరంతర యుద్ధం. అది ఒక Sisyphus లాంటి అంతులేని పోరాటం. ఎప్పుడూ కత్తి దూసే ఉండాలి. నీ లోపల ఎక్కడో ఒక మూల నీ attention పక్కకి మళ్లి, ఏదో ఒక attraction వైపు, distraction వైపు వెళుతున్నప్పుడు... ఆ క్షణంలోనే దాన్ని గుర్తించి నరికేయాలి.

దానికి తక్షణ నిజాయితీ కావాలి.

నువ్వు ఒక పని చేసేసి, తప్పు జరిగిపోయిన తర్వాత ఆత్మ పరిశీలన" చేసుకుంటాను అంటావు. ఎంత హాస్యం! దొంగ చేతికే పోలీసు లాఠీ ఇచ్చి "వెళ్లి ఎంక్వయిరీ చేయ్" అని చెప్పినట్లు ఉంది ఇది. నీ ego నే తప్పు చేసింది, మళ్ళీ అదే ego కి "దీని గురించి ఆత్మ పరిశీలన చేయ్" అని పని అప్పగిస్తావా? అది వాడి తప్పును వాడే సమర్ధించుకుంటాడు.

కాబట్టి గ్యాప్ ఇవ్వకు. తప్పు ఎక్కడ జరుగుతుందో నీకు అప్పటికప్పుడే తెలుసు. తెలిసిన మరుక్షణం ఆ నాటకాన్ని ఆపెయ్!

నువ్వు చదువుకున్న వాడివి. యవ్వనంలో ఉన్నావు. నీకు అవగాహన ఉంది. నువ్వు "నేను నిస్సహాయుడిని, నన్ను సమాజం అణగదొక్కుతోంది" అని ఏడుస్తుంటే, నీకంటే చండాలుడు మరొకడు లేడు.

నిన్ను ఎవరూ అణగదొక్కడం లేదు. నువ్వు నీ సుఖాల కోసం, నీ comfort zone కోసం, నాలుగు డబ్బుల కోసం, ఒక నకిలీ గుర్తింపు కోసం, నీ originality ని, నీ స్వేచ్ఛను తాకట్టు పెట్టావు.

బానిసత్వాన్ని "బాధ్యత" అని పేరు మార్చావు.

భయాన్ని "గౌరవం" అని మురిసిపోతున్నావు.

ఆత్మవంచనను "సర్దుబాటు" అని పిలుచుకుంటున్నావు.

చూసిన దాన్ని చూడనట్లు నటించకు. అర్థమైన దాన్ని అర్థం కానట్లు మభ్యపెట్టకు. ఒకవేళ నువ్వు ఉద్దేశపూర్వకంగానే నీ స్వేచ్ఛ కంటే స్వార్థమే ముఖ్యం అని నిర్ణయించుకుంటే, పోనీలే అని వదిలేయొచ్చు. అది నీ కర్మ. కానీ, ఆ కుళ్ళు గోతిలో పడుకుని, "అయ్యో, నేను చాలా ప్రవచనాలు విన్నాను కదా, ఎందుకు మారలేకపోతున్నాను" అని నీతి కబుర్లు చెప్పకు. డబుల్ యాక్షన్ చేయకు.

బేరాలు ఆపు. వ్యాపారం ఆపు. నీ సత్యాన్ని పట్టుకో. అది ఎంత కఠోరంగా ఉన్నా సరే!

-Surya Dilip